ऐतिहासिक वारसा: निमखेड बाजार
व्यापार आणि संस्कृतीचा अनोखा संगम
प्रस्तावना
अंजनगाव सुर्जी तालुक्यातील ‘निमखेड बाजार’ हे एक गजबजलेले आणि व्यापारी दृष्ट्या महत्त्वाचे गाव आहे. परिसरातील अनेक लहान गावांचे हे मुख्य केंद्र (Market Hub) आहे. निसर्गाचे सानिध्य आणि व्यापाराची गती यांचा समतोल या गावात पाहायला मिळतो.
इतिहास व ओळख
गावाचे नाव दोन शब्दांनी बनले आहे – ‘निमखेड’ आणि ‘बाजार’.
१. निमखेड: पूर्वी या परिसरात कडुलिंबाची (Neem) झाडे मुबलक प्रमाणात होती, म्हणून याला ‘निम-खेड’ (लिंबाचे गाव) म्हटले गेले.
२. बाजार: हे गाव परिसरातील व्यापाराचे केंद्र बनले. येथे भरणाऱ्या आठवडी बाजारामुळे गावाला ‘निमखेड बाजार’ अशी स्वतंत्र ओळख मिळाली.
१. निमखेड: पूर्वी या परिसरात कडुलिंबाची (Neem) झाडे मुबलक प्रमाणात होती, म्हणून याला ‘निम-खेड’ (लिंबाचे गाव) म्हटले गेले.
२. बाजार: हे गाव परिसरातील व्यापाराचे केंद्र बनले. येथे भरणाऱ्या आठवडी बाजारामुळे गावाला ‘निमखेड बाजार’ अशी स्वतंत्र ओळख मिळाली.
💡 वैशिष्ट्य:
जुनी बाजारपेठ आणि पारंपरिक वाडे आजही गावाच्या ऐतिहासिक वैभवाची साक्ष देतात.
ग्रामदैवत आणि संस्कृती
गावाचे ग्रामदैवत श्री हनुमान असून, गावात विविध सण मोठ्या उत्साहात साजरे होतात. विशेषतः, येथील आठवडी बाजार हा केवळ व्यापाराचे ठिकाण नसून तो एक सांस्कृतिक सोहळाच असतो, जिथे पंचक्रोशीतील लोक एकत्र येतात.
- उत्सव: हनुमान जयंती, पोळा आणि गणेशोत्सवात गावात भक्तीमय वातावरण असते.
- एकात्मता: व्यापारी गाव असल्याने येथे विविध जाती-धर्माचे लोक गुण्यागोविंदाने राहतात.
कृषी आणि व्यापार
निमखेड बाजार हे गाव शेती आणि व्यापार या दोन्हीत अग्रेसर आहे. येथील जमीन सुपीक असून पाण्याची उत्तम सोय आहे.
- शेती: कपाशी, सोयाबीन, तूर आणि संत्री ही मुख्य पिके आहेत.
- व्यापार: आठवडी बाजारात भाजीपाला, धान्य आणि गुरांचा व्यापार मोठ्या प्रमाणावर चालतो, ज्यामुळे गावाची अर्थव्यवस्था बळकट आहे.
विकासाची वाटचाल
व्यापारी केंद्र असल्याने गावात नागरी सुविधांचा वेगाने विकास होत आहे. ग्रामपंचायतीने पक्के रस्ते, बाजार ओटे (Market Sheds), पिण्याचे पाणी आणि स्वच्छतेवर विशेष लक्ष दिले आहे. ‘स्मार्ट व्हिलेज’ बनण्याच्या दिशेने गावाची वाटचाल सुरू आहे.

